Arktik’te buzullar eriyor, gerilim çoğalıyor

Arktik’te buzullar eriyor, gerilim çoğalıyor

Temmuz 13, 2019 19 0 0

Arktik, 15 milyon km kareden oluşan, büyük bir kısmı buzullarla kaplı olan Kuzey Kutbu’nun ismi. Mevsime bağlı olarak Arktik’te bulunan vasati buzul ölçüyü 1.6 milyon km karelik alanı kaplıyordu. Ancak 2012’den sonra bu sayı 1.2 milyon km kareye kadar geriledi. Buzullardaki erimenin en ehemmiyetli sebebiyse Kuzey yarımküredeki abuhava farklılığına bağlı sıcak hava dalgaları ve ılık esintiler. Nitekim son büyük buzul çatlamasında da Şubat 2018’den bu yana sıcaklıklarda görülen anormal çoğalış tesirli olduğu belirtiliyor. Kademeli olarak sıcaklığın çoğalışı, mukavemet eforu yüksek olan kalın buzul katmanlarının dahi zayıflamasına neden oluyor…

Arktik’te bulunan buzullar küresel abuhava balansı ve ummanlardaki su seviyesinin korunması açısından hayati ehemmiyete sahip. Bölgenin kırılganlığının en ehemmiyetli sebebiyse küresel ölçekte alana gelen bir derecelik sıcaklık çoğalışının burada daha yüksek oranda karşılık bulması… Son 20 senede küresel olarak sıcaklık bir derece çoğalırken bu, Arktik’te 2-3 derece olarak karşılık buluyor. Buna bir de ılık esintiler ilave edildiğinde mevzubahisi sıcaklık çoğalışının imha eforu daha yüksek oluyor.

Hukuki muğlaklık

Buzulların erimesiyle hem yeni enerji kaynaklarının ortaya çıkacak olması hem de deniz erişimi istikametinden elde edilecek üstünlükler ülkelerin bölgeye ait iştahını kabartıyor. Geniş buz kütlelerinin kapladığı bölge, enerji kaynaklarının ehemmiyet kazandığı 20. asrın ikinci yarısında hudut ülkeler başta olmak üzere dünya ülkelerinin dikkatlerini üzerine sürüklemiş gidişatta. Özel bir kontratla statüsü netleştirilmemiş olan bölge, bu bilinmezlik suratından zaman zaman gerilimlerin kaynağı oluyor.

Arktik bölgesinin dünya doğalgaz rezervinin yüzde 30’una sahip olduğu düşünülüyor. Bunun yanında bölge mineraller, soğuk su balıkçılığı, erişim açısından da iştah kabartıyor. Halihazırda Arktik bölgesi Rusya, Amerika Birleşik Devletleri, Kanada, Danimarka ve Norveç arasında bölüşülmüş gidişatta. Kıyıdaşlar olarak adlandırılan bu ülkeler kendi politik, ekonomik ve jeopolitik endişeleri istikametinde bu narin bölgede faaliyetler yürütüyor. Rusya ve Norveç uzun zamandır bölgedeki doğalgaz ve petrol kaynaklarına erişmeye ve bunları firmaya çalışıyor.

Bölgede yalnızca kıyıdaş devletler faaliyetler yürütmüyor. Yakın yarıyılda Çin, Rusya’nın enerji projelerine davet edilen Suudi Arabistan, Avrupa Birliği, Almanya gibi pek çok ülke ve yaradılış Arktik’te görünür olmaya başladı.

Bölgenin buzullarla kaplı olması, burasının kara parçası mı, deniz mi sayılması gerektiği açısından hukuksal statüsünün tanımlanması meselesinde ehemmiyetli bir rol oynuyor. Hatta geçmişte Arktik’in buzullarla kaplı olmasından dolayı buranın genel olarak deniz hukuku rejimine tâbi olmaması gerektiğini korunuluyor. Bu yaklaşım buzul bölgesinin kara parçası sayılması gerektiği görüşlerinin ortaya atılmasına neden oluyor. Bölgede buzulların erimesi dolayısıyla büyüyen birtakım fırsatlar ülkelerin bölge hak iddia etmelerine neden olan ehemmiyetli bir büyüme.

Tags: Arktik, buzullar, Küresel ısınma Categories: Magazin
PAYLAŞ PAYLAŞ PIN EKLE PAYLAŞ PAYLAŞ PAYLAŞ
Related Posts
Cevap Yazın

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir